سایت دوستدار کودک نحوه ایجاد این پیوندها

1000 روز طلایی و تکرار نشدنی

1000 روز طلایی و تکرار نشدنی کودک

مقدمه

صاحبنظران بر این عقیده اند که اگر کشورها و خانواده ها، بخش اعظم سرمایه گذاری و وقت خود را، صرف کودکان سنین قبل از ورود به مدرسه به ویژه اوان طفولیت نمایند، در سال های آتی شاهد شکوفایی اقتصاد و ارتقای سلامت جامعه خواهند بود، چرا که به ازای هر یک دلار سرمایه گذاری در این سنین، شاهد ۳ تا ۱۷ دلار بازگشت سرمایه خواهند بود. در این میان مهمترین سنی که تاکید زیادی بر آن می شود، ۱۰۰۰ روز اول است. ۱۰۰۰ روز اول شامل ۲۷۰ روز در شکم مادر و دو سال اول زندگی می شود (دو تا ۳۶۵ روز). اهمیت ۱۰۰۰ روز اول به حدی است که آن را به عنوان اولین و مهمترین دانشگاه برای هر فرد میدانند. با توجه به تاثیرات بسیار عمیق و ماندگار این ۱۰۰۰ روز بر سلامت انسان، چه جسمی و چه روانی، بسیار خوب است خانواده ها بر اهمیت این ۱۰۰۰ روز و نیز رعایت نکات مهم در قبال فرزندشان در این روزهای طلایی و تکرارنشدنی واقف شوند. این کتاب سعی دارد به صورت خلاصه این دو هدف را برآورده سازد. بخش اول کتاب برای کارشناسان، و بخش دوم برای خانواده ها و کارشناسان نگاشته شده است. از دفتر سلامت خانواده، جمعیت و مدارس معاونت بهداشت وزارت متبوع و همچنین معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی کرمان بواسطه حمایت مالی چاپ این اثر تشکر می گردد.

نوذر نخعی

استاد پزشکی اجتماعی مرکز تحقیقات علوم اعصاب دانشگاه علوم پزشکی کرمان

 

بخش اول

اهمیت هزار روز اول


چرا در سالهای اخیر، تا این حد تأکید بر”۱۰۰۰ روز اول” و اهمیت دادن به آن است؟

براساس گزارش سازمان جهانی بهداشت بسیاری از ناخوشی های جسمانی و مشکلات رفتاری دوران بزرگسالی، ریشه در کودکی به ویژه “۱۰۰۰ روز اول” دارند.

 

 

 

براساس نظریه بسیار معتبر “ریشه های تکاملی سلامت و بیماری”،(1) نطفه بسیاری از بیماری ها در دوره جنینی و بعد از آن، در ماه های اول تولد منعقد می گردد. به طوری که از این دوران به عنوان “برنامه نویسی جنینی” (2) یاد می کنند و حتی به صراحت بیان می کنند همان طور که می توان آب و هوا را از روی برخی شواهد پیش بینی نمود،(3) از آنچه که در “۱۰۰۰ روز اول” بر کودک می گذرد می توان آینده وی را از نظر سلامت جسمی، روانی و اجتماعی پیش بینی نمود. به عنوان نمونه بسیاری از ریشه های چاقی کودکان را باید در “۱۰۰۰ روز اول” جستجو نمود،


1Developmental origin of health and disease (DoHaD)         2- Fetal programming                         3-Weather forecas


زیرا در دوران بارداری عواملی همچون میزان وزن گیری مادر، قند خون مادر و در سال اول تولد، کم خوابیدن شیرخوار وعدم استفاده از شیر مادر ارتباط مهمی با چاقی او در آینده خواهند داشت. شیرخوارانی که کمتر از ۱۱ تا ۱۲ ساعت در شبانه روز می خوابند، احتمال آنکه بعد از ۳ سالگی مبتلا به پروزنی شوند سه برابر است.

عوامل دیگری که می توانند در این پروزنی دخیل باشند عبارتند از: افسردگی هنگام بارداری، زود شروع کردن غذا (قبل از ۴ ماهگی)، و تماشا کردن تلویزیون. به دلایل مختلف شالوده اصلی مسیر سلامت و یا بیماری انسان طی دوران عمر در “۱۰۰۰ روز اول” نقش می بندد. این دلایل توسط صاحب نظران رشته های مختلف و از زوایای گوناگون مطرح می شوند که در ادامه به مهمترین آنان اشاره می شود.

۱) اثرات منحصر بفرد و تکرار نشدنی ۱۰۰۰ روز اول بر رشد و تکامل مغز

مغز فقط یک اندام تحلیل گر برای حل مسائل ریاضی نیست، بلکه مدیریت هیجانات و عواطف نیز با مغز است. محیطی که در آن مغز رشد می یابد، اهمیت زیادی در پرورده شدن مغز به عنوان فرمانده بدن دارد. شرایط عاطفی پیرامونی دوران جنینی و شیرخوارگی، تاثیر قابل توجهی بر کارکرد عاطفی مغز در آینده دارد: کارکردهایی همچون تفکر انتزاعی (توانایی استنباط و درک عمیق)، تاب آوری (ظرفیت مقاومت در برابر مشکلات و مدیریت استرسها.

مغز را نباید اندامی تصور کرد که فقط در جمجمه پناه گرفته و مجزا از سایر اندام هاست. در این دوران عوامل محیطی بر مغز تاثیر گذاشته و این تاثیرات به طور مستقیم و غیر مستقیم سایر اندام های بدن از قبیل دستگاه گوارش، قلبی عروقی و سیستم ایمنی بدن را تحت الشعاع قرار میدهند، به طوری که ریشه بسیاری از بیماری های جسمی در بزرگسالی را، می توان در نحوه ارتباط این اندام ها با مغز جستجو نمود. پایه ریزی این ارتباطات در “۱۰۰۰ روز اول” شكل می گیرد.

جدا از این، حتی اگر به مغز فقط به عنوان یک اندام برای یادگیری نگاه کنیم، باید بدانیم که یادگیری صرفا یک فرآیند آگاهانه نیست. به عبارتی سهم اصلی یادگیری های انسان در نحوه تعامل با دیگران در “۱۰۰۰ روز اول” شکل می گیرد، قبل از آن که وارد کلاس های متعدد درسی و مهارت آموزی شود.

نحوه عملکرد (درست و یا نادرست) اکثر اندام های بدن منجمله مغز، در طول “۱۰۰۰ روز اول برنامه ریزی می گردد، و این اندام ها تحت تاثیر عوامل مختلف محیطی اعم از عوامل فیزیکی (همانند سوء تغذیه) و عاطفی- اجتماعی (همانند استرس مادر در دوران بارداری قالب ریزی می گردند، که به این فرایند اصطلاحا انعطاف پذیری تکاملی(4) گویند. بعد از تولد تنها سه دستگاه بدن هنوز شکل پذیری قابل توجهی دارند: مغز، کبد و سیستم ایمنی. به این ترتیب میتوان گفت که برنامه ریزی عملکرد بخش اعظم بدن، تا پایان “۱۰۰۰ روز اول به پایان می رسد.


 Developmental plasticity 4


این یکی از دلایلی است که به ما گوشزد می نماید که ریشه بسیاری از بیماری ها را باید در “۱۰۰۰ روز اول” جستجو نماییم.

به طور مثال بیماری هایی همچون اوتیسم، فلج مغزی، بیش فعالی و ناتوانی های هوشی به علت بد شکل پذیری مغزی، در این دوران رخ می دهند.

۲) مجموعه میکروبی (5) بدن و “۱۰۰۰ روز اول”

انواع گوناگونی از باکتری، ویروس و قارچ داخل و روی بدن انسان زندگی می کنند، به طوری که تعداد آنها به مراتب از تعداد سلول های بدن بیشتر است.

این جهان پنهان میکروبی که به آن میکروبیوم یا “مجموعه میکروبی بدن انسان” می گویند، در حفظ سلامت و پیشگیری از بسیاری بیماری ها می تواند مؤثر باشد و جالب آنکه ترکیب اصلی آن در روزهای اول زندگی پی ریزی می شود.

 

 

 

بخش اصلی ترکیب میکروبی بدن در ۱۰۰۰ روز اول شکل می گیرد.

به عنوان مثال ترکیب میکروبی روده ها در هضم غذا، تنظیم سوخت و ساز بدن، تولید هورمون های سم زدایی مواد شیمیایی، تقویت سیستم ایمنی، پیشگیری از ورود عوامل بیماری زا، و در نهایت پیشگیری از بیماری هایی همچون آلزایمر، پارکینسون، آسم و بیماری های روده ای نقش بسزایی دارد. علاوه بر این ترکیب این مجموعه میکروبی برحالات روانی ما تاثیر دارد، و بالعکس وضعیت روانی ما نیز بر ترکیب میکروبیوم موثر است.

استفاده بی رویه از آنتی بیوتیکها، استفاده بیش از حد از روش سزارین برای زایمان، استفاده از شیر خشک و پستانک، استفاده وسیع از مواد ضدعفونی کننده و شوینده ها در منازل، استفاده از گوشت دام و طیور مواجهه یافته با سموم و آنتی بیوتیک ها، شیفت خوراکیها به سمت غذاهای شیرین و پرچرب همگی از مصادیقی است که ترکیب طبیعی میکروبیوم را تغییر میدهند.

پژوهش ها نشان میدهند که “۱۰۰۰ روز اول دوره حیاتی تقویت سیستم ایمنی و پیشگیری از آلرژی است. برخی باکتریها در طول قرنها با انسان به همزیستی مسالمت آمیز رسیده و با انسان دوست شده اند،(6) و زندگی مدرن سبب گردیده تعادل و تعامل بین انسانها و این باکتری های دوست به هم بخورد .

در اهمیت تکمیل مجموعه میکروبی در روزهای اول زندگی همین بس که ارائه دهندگان فرضیه خودتکمیلی (7)  اظهار می دارند، تنها و مهم ترین نشانه ای که از روی آن می توان تخمین زد که فرد، دوران توأم با سلامتی را در زندگی خود طی نماید آن است که در این فرصت محدود، باکتری های مناسب در بدن شخص بذرافشانی شوند.


5 Microbiome   6 Friendly bacteria 7 Self-completion hypothesis


 ۳) نظریه ناسازگاری محیط و”۱۰۰۰ روز اول”

براساس این نظریه، وقوع بسیاری از بیماریهای غیرواگیر و بیماریهای روانی، به علت عدم سازگاری ژن های بدن با شرایط مدرنیته است.

حاصل این ناسازگاری و چالش بین ژن های بدن که در طول هزاران سال خود را با شرایط محیطی طبیعت وفق داده بودند، با تغییرات سریع و اخیر زندگی های مدرن (آب لوله کشی، برق، یخچال، فاضلاب، شوینده ها و مواد شیمیایی و…)، بروز بیماری های متعدد است.

در این بین نقش “.۱۰۰ روز اول” از سایر برهه های زندگی مهم تر است و این ناسازگاری ها می تواند منجر به بیماری هایی همچون انواع آلرژی، بیماری های اتوایمیون، بیماریهای سیستم اعصاب از قبیل MS، بیماریهای التهابی روده، سرطان ها، عقیمی، افسردگی و شیزوفرنی شود.

 ۴) تاثیر پذیری ژنها در این دوران

اپی ژنتیک یا وراژنتیک (8) به بررسی تغییرات در فنوتیپ یا تظاهر ژنها می پردازد. این علم بیان می دارد که نه تنها صفات ذاتی، و بلکه صفات اکتسابی نیز به نسل های بعدی منتقل می شوند.

حساس ترین برهه از زندگی که محیط، بر بیان ژنها اثر می گذرد “۱۰۰۰ روز اول است. به طوری که در اثر عوامل محیطی همچون تغذیه ناسالم، عفونت ها و محیط روانی غیرحمایتی، تغییرات اپی ژنتیکی در این برهه حساس رخ میدهد، و به نوعی بذر بیماری های مزمنی همچون بیماری های قلبی- عروقی، اختلالات شناختی و اوتیسم در این دوران کاشته میشود.

علاوه بر این ثابت شده است که تغییرات اپی ژنتیک می توانند به نسل بعد نیز به ارث برسند. به این ترتیب تاثیرات منفی یا مثبت عوامل محیطی در “۱۰۰۰ روز اول”، نه تنها برهمان فرد بلکه بر فرزندان و نسل های بعد وی نیز تاثیر می گذارند.

۵) اثرات تلومر(9)

تلومرها کلاهک هایی هستند که در انتهای رشته های DNA قرار می گیرند. همانند کلاهک پلاستیکی که انتهای جالباسی قرار می گیرد تا لباس ها ریش ریش نشوند.

 

 

 

 


9Telomere effects 8 Epigenetic


تلومرها تلومرهانقش تعیین کننده ای بر سلامت و طول عمر ما دارند، به طوری که با اندازه گیری آزمایشگاهی تلومر، تاحدودی سن افراد را تخمین می زنند! در طول زندگانی، سلول های ما بارها و بارها تکثیر می یابند و کار تلومر آن است که از ریش ریش شدن رشته های DNA در فرایند تقسیم جلوگیری می نمایند.

تلومرها باهر تقسیم سلولی کوتاه تر می شوند تا زمانی که به یک حد مشخص برسند. بعد از آن کم کم زمان مرگ سلولها فرا می رسد. لذا در صورت کوتاه بودن تلومرها طول عمر توأم با سلامت فرد، کم و زمینه برای ابتلا به انواع بیماریها مهیا می گردد. به بیان دیگر تلومرهانقش تعیین کننده ای در سلامت و طول عمر افراد دارند.

عوامل متعددی سبب کوتاه شدن طول تلومر می شوند: غذای ناسالم، فعالیت فیزیکی کم، استرس، و زندگی در فضای ناآرام و عاری از محبت. تاثیر تمامی این عوامل به ویژه در هنگام لقاح و در “۱۰۰۰ روز اول” بسیار بسیار، بیشتر از سایر دوران زندگی است.

نکته مهم آن که طول تلومرهای مادر در مقایسه با پدر تاثیر بیشتری در تعیین اندازه تلومر نوزاد دارند.

پدر و مادر از دو طریق نقش اصلی و محوری را در تعیین تلومر کودکان خود دارند: ارث، و ساختن محیطی که جنین و نوزاد در آن به سر می برند. بنابراین چنین می توان نتیجه گرفت که اثرات منفی عوامل محیطی همچون استرس زمان بارداری، آلودگیهای شیمیایی محیط زندگی، تغذیه نامناسب، زندگی در محله های ناامن و… در نسل های بعد نیز می توانند خود را نشان دهند. البته نکته امیدوار کننده اینکه می توان از سرعت کوتاه شدن طول تلومرها در کودکان جلوگیری نمود، از طریق تغذیه مناسب، حمایت عاطفی، و فعالیت فیزیکی

۶) پیرایش سیناپسی

مکانیزم دیگری که چگونگی تاثیرات محیط بر بیولوژی انسانی طی ۱۰۰۰ روز اول را تبیین می نماید، پیرایش سیناپسی نام دارد.  هنگام تولد، در مغز انسان میلیاردها سلول عصبی وجود دارد ولی تعداد کمی سیناپس (اتصالات) وجود دارد. ماههای اول زندگی ایجاد سیناپس ها با سرعت زیادی به وقوع می پیوندد. این اتصالات، شاکله ساختمان مغز را تشکیل می دهند. در صورت استفاده مکرر از مسیرهای عصبی این اتصالات ورزیده تر میشوند و در صورت عدم استفاده، این اتصالات حذف (هرس) میشوند، به عبارتی اتصالات مغزی نیز پیرایش میشوند.

تقویت و ورزیده شدن اتصالات سلول های عصبی با نحوه تعامل مراقبین کودک باوی (محبت، لبخند، بوسیدن، یاددادن، و انگیزش هیجانات و …) ارتباط تنگاتنگ دارد.


محل اتصال یک سلول عصبی به سلول عصبی دیگر را سیناپس گویند.


 

بخش دوم

چه باید کرد؟

 

چه کنیم در “۱۰۰۰ روز اول شرایط مناسبی برای کودک خود فراهم آوریم؟

برای آنکه از این دوران طلایی برای تضمین سلامت طولانی مدت و پایدار جسم و روان کودک خود حداکثر بهره را ببریم لازم است در سه حیطه حساسیت نشان داده، و حداکثر تلاش خود را به عمل آوریم: الف) سلامت روانی و عاطفی خانواده، ب) سلامت تغذیه ای خانواده، ج) سلامت جسمی خانواده

اهمیت سلامت روانی و گرمی عاطفی خانواده

اثرات منفی استرس و تنشهای عصبی “۱۰۰۰ روز اول” بر سلامت دوران بزرگسالی

استرس های شدیدی که در ۱۰۰۰ روز اول رخ میدهند، می توانند نهال بسیاری از بیماری های جسمی را در وجود کودک کاشته که در سالهای بعد منشاء بسیاری از مشکلات در او و به تبع آن دامنگیر خانواده هاشود. به علت ترشح دایم هورمونهای استرس و تاثیرات بر مغز و سیستم ایمنی کودک، و همچنین تولید سلولهای التهابی شاهد بیماری هایی خواهیم بود که پیش از این حتی به ذهن مان نیز خطور نمی کرد آسم، پرفشاری خون، بیماریهای قلبی عروقی، دیابت، و همچنین انواع بیماری های روانی، خودکشی، اعتیاد، مصرف مشروبات الکلی و سوء رفتارهای جنسی در سنین بزرگسالی.

Lifespan Impacts of ACES

 

 

 

تاثیرات طولانی مدت تجارب منفی دوران کودکی

استرس مادر در دوران بارداری که در اثر عوامل درون یا بیرون از خانواده بوجود آمده و یا تشدید می شود، به علت تاثیرات مخربی که بر سلول های بدن جنین می گذارد، موجب بروز بیماری های بسیار مهمی در کودکی و حتی سالهای بعد از کودکی یعنی نوجوانی و بزرگسالی می شود، از آن جمله: کم وزنی دوران تولد و حتی ناهنجاری های مادرزادی، اختلالات رفتاری دوران کودکی، پایین آمدن نمرات مدرسه و رکود تحصیلی، احتمال به دنیا آمدن پسر همجنس گرا، و رفتارهای پرخاشگرایانه در مدرسه و جامعه.

استرس دوران بارداری بر هوش و گیرایی مطالب، رشد زبانی، و سلامت رفتاری کودک تاثیرات قابل توجهی دارد و حتی بر رشد عضلانی وی در بزرگسالی نیز تاثیر دارد. خشونت های خانگی و دعوا و زدوخورد بین والدین به شدت برای کودک استرس زاست و زمینه ساز مشکلاتی همچون مشکلات غذا خوردن، اختلالات خواب، و افزایش مشکلات برون نمود در کودک میشود.

 

 

 

در یک تقسیم بندی اختلالات روانشناختی کودکان به دو دسته برون نمود و درون نمود تقسیم میشوند.

مشکلات رفتاری برون نمود، تظاهر بیرونی داشته و در تعامل با دیگران خود را نشان میدهند. مانند پرخاشگری، بیش فعالی، نافرمان برداری و تکانش گری. در مقابل، مشکلات درون نمود، رفتارهای بیش از حد مهار شده ای است که به درون هدایت می شوند. مانند افسردگی، اضطراب، انزوا و شکایات جسمانی، اختلالات برون نمود به دوران بزرگسالی نیز قابل انتقالند و اختلالات مصرف مواد و الكل، و اختلال شخصیت ضد اجتماعی از آن جمله اند. به هر حال عواملی همچون آرامش در خانه، سبک دلبستگی، تغذیه سالم و فعالیت فیزیکی و بازیها و جنب و جوش کودکانه در دوران کودکی، تاثیر قابل توجهی در پیشگیری از اختلالات برون نمود و درون نمود دارند. لازم به ذکر است نقش منفی و مخرب بازیهای رایانه ای و فیلم ها بویژه در دو سال اول زندگی در افزایش مشکلات رفتاری را نباید نادیده گرفت.

اهمیت سبک دلبستگی در دو سال اول زندگی

دلبستگی به پیوند عاطفی بین دو نفر گفته میشود که نتیجه آن احساس آرامش و نشاط است. دلبستگی در کودکان به دو نوع کلی ایمن و ناایمن تقسیم می شود، و پایه ریزی آن در شیرخوارگی نهادینه می شود. دلبسته شدن ایمنی کودک به مادرش (و یا مراقب اصلی وی)، مبنای محکمی برای رشد و تکامل جسمی، روانی و اجتماعی او در آینده خواهد بود. به طوری که دلبستگی ایمن سبب افزایش خود کارآمدی (باور شخص نسبت به خودش در توان انجام یک کار خاص)، عزت نفس (ارزش قائل شدن برای خود و داشتن احساسی خوب نسبت به خود)، و کنترل روابط اجتماعی (توانایی برقراری ارتباط در محیطهای جمعی و یا توانایی صحبت در جمع های گوناگون خواهد شد. در تحقیقات متعدد نشان داده شده است که دلبستگی ناایمن در کودکی با مشکلاتی در بزرگسالی همچون بروز بیماریهای روانی، ناسازگاری زناشویی، مصرف مواد، اعتیاد به اینترنت و شبکه های اجتماعی، و اختلال در عملکرد جنسی همراه خواهد بود.

هنگامی که مادر (یا مراقب اصلی شیرخوار) به نیازهای کودک خود به موقع و به صورت مناسب (توأم با مهربانی و به دور از اضطراب و عصبانیت) پاسخ میدهد، سبک دلبستگی فرد، ایمن می شود. این افراد دنیا را جایگاهی امن و همه انسانها را خوب می بینند، مگر آنکه خلاف آن ثابت شود. آنها همیشه نیمه پر لیوان را می بینند و مرتبا از زندگی و شرایط اطراف خود انتقاد و شکایت نمی کنند. این افراد هوش هیجانی و همدلی قوی تری دارند، و از قدرت خودآگاهی برخوردارند.

برای نهادینه شدن دلبستگی ایمن در کودک، به نیازهای کودک در اسرع وقت و بانوازش و مهربانی و حوصله پاسخ دهید. شیرخوار با گریه کردن، نیازهایی همچون گرسنگی، در آغوش گرفته شدن، تعویض پوشک، و ترس را بیان می کند و در اکثر مواقع از سبک گریه می توان نوع نیاز او را تشخیص داد. او را لمس کنید، در آغوش بگیرید، ببوسید به او لبخند بزنید، و ارتباط چشمی برقرار کنید. نوزاد اسباب بازی ما نیست که هر وقت حوصله داشتیم او را تحویل بگیریم. بلکه نیاز او باید ملاک ما باشد نه حوصله مان!

بهتر است یک فرد ثابت، مراقب اصلی کودک باشد. در عین حال به حس استقلال او احترام بگذارید. به خودی خود دلبستگی ایمن، شایع ترین سبک دلبستگی است، ولذا ایجاد آن پیچیدگی خاصی نیاز ندارد. کافی است که او را در موقع لزوم حمایت و محبت نماییم.

 

 

 

 

علاوه بر این، برخورداری از دلبستگی ایمن مسیر را برای یادگیری هرچه بیشتر کودک فراهم می نماید، زیرا در صورت احساس ناامنی مسیرهای رشد عصبی کودک به جای اختصاص یافتن به موضوع یادگیری، معطوف مسایل ابتدایی همچون بقا می شوند.

 نقش پدر در ۱۰۰۰روز اول

تحقیقات اخیر نشان داده است که هر چه پدر در فرایند رشد کودک مشارکت بیشتری داشته و از همه مهم تر مادر را در دوران بارداری و بعد از آن حمایت بیشتری نماید، این کودک قابلیت های شناختی و توانمندی های اجتماعی اش افزایش می یابد و خودکنترلی، عزت نفس و پیشرفت تحصیلی اش در مدرسه و دانشگاه قوی تر خواهد شد. بالعکس اگر روابط پدر با شیرخوار و مادر (هم در زمان بارداری و هم بعد از آن) خوب نباشد، احتمال وقوع بیماری های روانی همچون افسردگی و اضطراب و ترسهای مرضی هنگام بزرگسالی در این کودک بیشتر خواهد شد.

تاثیر طبیعت گردی و فضای سبز

در سال های اخیر تحقیقات متعدد نشان داده اند که تماس بیشتر با طبیعت و حتی پارکها و فضای سبز شهری ، تاثیرات مثبت و مهمی بر سلامت جسم و روان دارد که از آن جمله به این موارد می توان اشاره نمود: پیشرفت تحصیلی بهتر، کاهش استرس و پرخاشگری، کاهش احتمال چاقی، کاهش سوءرفتارهای جنسی، بهبود تعاملات اجتماعی، و کاهش احتمال بروز افسردگی، اعتیاد به تلویزیون، اینترنت، و بازیهای کامپیوتری.

 

 

 

 

تاثیر فقر و عوامل اقتصادی اجتماعی

“.۱۰۰ روز اول” حساس ترین مرحله زندگی نسبت به شرایط اقتصادی و فقر خانواده است، به طوری که دانشمندان دریافته اند که حتی مقدار اندکی افزایش در درآمد خانواده ها، در این برهه حساس، باعث کاهش میزان بروز بیماری های روانی در سال های بعد زندگی این کودکان خواهد شد. البته چنین حساسیتی به فقر و شرایط محیطی، در سال های بعدی دیده نمی شود. لذا حمایت اجتماعی خانواده های آسیب پذیر در این دوران اهمیت بسیاری دارد.

تغذیه در “۱۰۰۰ روز اول”

تحقیقات متعدد نشان داده اند که وضعیت تغذیه مادر قبل از باردار شدن و دوران بارداری، و همچنین چاقی مادر یا پدر در این دوران، می تواند اثرات بلند مدت بر سلامتی جسمی و حتی روانی نوزاد و دوران بعد از آن داشته باشد، تا جایی که حتی بر ذائقه کودک، توده عضلانی بدن و مقاومت انسولین هم می تواند موثر باشد.

محققین دریافته اند که در صورتی که مادری در زمان لقاح و بارداری از غذاهای آماده و پرچرب و شور استفاده بیشتری داشته باشد، بر ذائقه کودک خود حتی در سنین نوجوانی اثر گذار خواهد بود. همچنین ثابت شده است که در صورتی که مادر باردار از مواد غذایی بسیار شیرین همچون نوشابه و آب میوه مصنوعی در دوران بارداری استفاده نماید، در دوران دبستان قدرت درک مطلب کودک وی، به درجاتی ضعیف تر از همکلاسی هایش خواهد شد.

منافع مصرف شیر مادر به صورت انحصاری در ۶ ماه اول و ادامه آن تا دوسال اول، و همچنین استفاده مناسب از مکمل هابر ابعاد متفاوت جسمی و روانی روز به روز بیشتر کشف می گردد. توانمندیهای شناختی کودک افزایش یافته و احتمال بیماری هایی همچون دیابت، چاقی، پرفشاری خون، بیماریهای قلبی و برخی سرطان ها در بزرگسالی کاهش می یابد.

اثر ضربات سه جانبه (10)

ممکن است سوالاتی با این مضمون برای خوانندگان کتاب مطرح شود که به طور مثال من کسی را می شناسم که دوران کودکی خوبی نداشته ولی الان به بسیاری از مشکلات جسمی و روانی مبتلا نیست؟

جواب: همان طور که می دانیم برای آنکه آتشی شعله ور شود، سه رأس باید وجود داشته باشد، که از آن به عنوان مثلث احتراق یاد می کنیم. برای ایجاد بیماری هایی همانند دیابت، عارضه ای همچون اوتیسم و بروز اختلال شخصیتی همچون شخصیت ضد اجتماعی و بسیاری از بیماریهای دیگر، لازم است سه رأس بر اساس نظریه “اثر ضربات سه جانبه” وجود داشته باشد. این سه رأس عبارتند از وجود یک زمینه درونی و وراثتی، یک برهه حساس زندگی (۱۰۰۰ روز ) و عوامل محرک محیطی (استرس، غذای ناسالم، محیط آلوده و…) . مثلا برای ایجاد بیماری شیزوفرنی در یک جوان، استعداد درونی با آسیب پذیری ۱۰۰۰ روز و وجود عواملی همچون کمبود ویتامین دی در دوران جنینی، عفونتهای ویروسی و تغذیه آن دوران و استرس های محیطی دوران کودکی دست به دست هم میدهند. لذا وجود هر سه زمینه برای شعله ور شدن بیماری ها لازم است.


10- Triple hit effects


 

اهمیت دوران قبل از بارداری

دوره قبل از تولد فرصت خیلی خوبی برای اصلاح سبک زندگی و آموزش یافتن والدین است، و لذا کلیه تغییرات در سبک زندگی بهتر است در این دوران به فعل رسیده و با تمرین و ممارست در وجود زن و شوهر تا حد امکان نهادینه شود، از تغذیه سالم و فعالیت فیزیکی گرفته تا صبوری و گذشت در روابط زناشویی. به این ترتیب جسم و روان پدرو مادر، به ویژه مادر، مهیای فراهم آوردن بستری مناسب برای ۱۰۰۰ طلایی خواهد بود.

توصیه های کلی (۱۲ توصیه مهم):

۱) به حداقل رساندن استرس های روانی در زندگی

۲) حمایت عاطفی از مادر باردار و شیرده و حفاظت وی از استرس های قابل اجتناب

۳) حمایت عاطفی از شیر خوار و محبت کردن به وی و پرهیز از تندی و پرخاشگری و بی حوصلگی

۴) بالا رفتن سطح رضایت زناشویی خانواده ها در گرو صبوری، گذشت و همدلی

۵) حمایت اجتماعی خانواده های آسیب پذیر توسط دولت، اقوام و خیرین

۶) ورزش و فعالیت فیزیکی کافی

۷) مأنوس شدن با طبیعت و فضای سبز

۸) ممنوعیت استفاده از تلویزیون، موبایل و بازیهای کامپیوتری برای کودکان زیر دو سال، با توجه به آخرین توصیه انجمن متخصصین کودکان آمریکا

۹) تقویت و طبیعی نمودن میکروبیوم (ذخیره میکروبی) بدن از طریق ترویج تغذیه با شیر مادر، کاستن از موارد سزارین، پرهیز از مصرف بی رویه آنتی بیوتیک در انسان و دام و طیور، پرهیز از غذاهای کنسرو شده، خوردن غذا در شرایط آرام و با خانواده، پرهیز از پرخوری، گرسنگی دوره ای و استراحت دادن به دستگاه گوارش، پرهیز از مواجهه با محیط آلوده به مواد شیمیایی و سموم

۱۰) تغذیه مناسب و دوری جستن از غذاهای پرچرب، شور و بسیار شیرین در دوران بارداری

۱۱) پرهیز از علاقمند کردن کودک به غذاهای بسیار شور و شیرین و پرچرب (از قبیل نوشابه، کیک خامه ای، پیتزا، چیپس و شکلات)، از طریق پرهیز مادر در دوران بارداری و همچنین عدم استفاده والدین از این غذاها، هنگامی که کودک بر سر سفره می نشیند.

۱۲) استفاده به موقع و به اندازه از مکمل های ویتامینی به شرح ذیل:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۳۳ هزار روز طلایی و تکرار نشدنی

راهنمای مکمل یاری

نام مکمل گروه هدف اسن یا زمان تجویز میزان تجویز قطره آهن | 1-شیرخواران | از پایان ۶ماهگی تا پایان ۲۴ | mg

/ kg / day

1 ( یک ترم وسالم | ماهگی (در صورت اختلال رشد و 1 میلی گرم به ازای هر با وزن تولد | شروع تغذیه تکمیلی بین ۴ تا ۶ کیلو گرم وزن بدن طبیعی (اعم از | ماهگی: همزمان با شروع غذای کودک در روز) حداکثر شیر مادر خوار

کمکی)

۱۵ میلی گرم معادل ويا شير

۱۵ قطره آهن روزانه مصنوعی خوار) ۲- کودکان | از زمانی که وزن کودک ۲ برابر | mg

/ kg / day

۲ (دو نارس و اوزن هنگام تولد می شود (حدود 1 میلی گرم به ازای هر شیرخواران ۲ماهگی) تا پایان ۲۴ ماهگی | کیلوگرم وزن بدن

کودک در روز ) حداکثر ۲۵۰۰ گرم

۱۵ میلی گرم معادل اعم از شیر

۱۵ قطره آهن روزانه مادر خوار ويا شیرمصنوعی خوار) ۳- شیرخواران | از زمانی که وزن کودک ۲ برابر | mg

/ kg / day

۳ – ۴ با وزن تولد | وزن هنگام تولد می شود (حدود (سه تا چهار میلی گرم بسیار کم ۲ماهگی) تا پایان ۲۴ ماهگی | به ازای هر کیلو گرم ( کمتراز

وزن بدن کودک در ۱۵۰۰گرم)

روز) حداکثر ۱۵ میلی

گرم معادل ۱۵ قطره مادر خوار و یا

آهن روزانه شیر مصنوعی

خوار)

بین ۱۵۰۰ تا

(اعم از شیر

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۳۴ هزار روز طلایی و تکرار نشدنی

شیرخواران

|

قطره ویتامین

A + D یا

مولتی ویتامین

از روز ۳ تا ۵ بعد از تولد | روزانه یک سی سی و همزمان با غربالگری قطره ویتامین A

+ D یا هیپوتیروئیدی نوزادان تا پایان | مولتی ویتامین ( معادل

۴۰ واحد ویتامین D و ۱۵۰۰ واحد ویتامین

۲۴ ماهگی

(A

بایستی قطره هر کارخانه چک گردد تا مشخص شود یک سی سی از آن معادل چند قطره می باشد.

قرص آهن | مادران باردار | از شروع هفته ۱۶ بارداری تا | روزانه یک عدد قرص سه ماه پس از زایمان | حاوی ۳۰ میلی گرم

فروسولفات قرص یا | مادران باردار از شروع هفته ۱۶ بارداری تا | روزانه یک عدد حاوی کپسول

سه ماه بعد از زایمان | ۱۵۰ میکرو گرم ید و مولتی

۵۰۰ میکرو گرم اسید ویتامین

فولیک و IU۱۰۰۰

ویتامین D

قرص یدوفولیک

مادران باردار |

بدو تولید ) مادران ب

از شروع بارداری تا شروع | روزانه یک عدد قرص مصرف کپسول مولتی ویتامین | یدوفولیک ( حاوی حاوی یدو فولیک

| ۱۵۰ میکروگرم ید و ۵۰۰ میکرو گرم اسید

فولیک)

در صورتی که مولتی ویتامین حاوی ید و اسید فولیک نباشد تا پایان بارداری قرص یدو فولیک تجویز گردد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نظر دهید

      پاسخ دهید

      11 + هجده =

      نی نی لپ
      Logo
      بازیابی رمز عبور
      مقایسه موارد
      • کل (0)
      مقایسه
      0